برخورد با اشتباهات و لغزشهای نزدیکان
ای برادران؛ واقعیت این است که خویشاوندان معصوم نیستند؛ دچار لغزش میشوند، در خطا میافتند، از آنان سهو و اشتباه سر میزند، حتی ممکن است مرتکب گناهان بزرگی شوند. اگر چیزی از این دست از آنان سر زد، جانب عفو را در پیش بگیر؛ زیرا عفو از خصلتهای نیکوکاران است، و خداوند با عفو بر عزت بنده میافزاید. بدیِ آنان را با نیکی پاسخ بده، و عذرِ عذرخواهشان را بپذیر.
برای تو در پیامبر بزرگ، یوسف، الگو و سرمشق است. برادران یوسف با او آن کردند که کردند، او را در چاه انداختند تا بمیرد — کاری در حد کشتن — اما وقتی عذر خواستند، عذرشان را پذیرفت و بهزیبایی از آنان گذشت، آنان را سرزنش نکرد، بلکه برایشان دعا کرد و گفت:
﴿ قَالَ لَا تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ يَغْفِرُ اللَّهُ لَكُمْ وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ (92) ﴾
﴿ گفت: امروز هیچ سرزنشی بر شما نیست، خداوند شما را میآمرزد، و او مهربانترین مهربانان است (۹۲) ﴾
﴿ وَرَفَعَ أَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوا لَهُ سُجَّداً وَقَالَ يَا أَبَتِ هَذَا تَأْوِيلُ رُؤْيَايَ مِنْ قَبْلُ قَدْ جَعَلَهَا رَبِّي حَقّاً وَقَدْ أَحْسَنَ بِي إِذْ أَخْرَجَنِي مِنَ السِّجْنِ وَجَاءَ بِكُمْ مِنَ الْبَدْوِ مِنْ بَعْدِ أَنْ نَزَغَ الشَّيْطَانُ بَيْنِي وَبَيْنَ إِخْوَتِي إِنَّ رَبِّي لَطِيفٌ لِمَا يَشَاءُ إِنَّهُ هُوَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ (100) ﴾
﴿ و پدر و مادرش را بر تخت بالا برد، و همگی برای او به سجده افتادند، و گفت: ای پدرم، این تعبیر خواب پیشین من است؛ پروردگارم آن را تحقق بخشید، و به من نیکی کرد آنگاه که مرا از زندان بیرون آورد و شما را از بیابان آورد، پس از آنکه شیطان میان من و برادرانم وسوسه انداخت؛ همانا پروردگارم نسبت به آنچه بخواهد لطیف است؛ بیگمان او دانای حکیم است (۱۰۰) ﴾
در این آیه نکتهای ظریف وجود دارد: گفت «به من نیکی کرد آنگاه که مرا از زندان بیرون آورد»، نگفت از چاه؛ زیرا اگر میگفت از چاه بیرونم آورد، آنان را به خطایشان یادآوری میکرد. او خطای آنان را نادیده گرفت و گفت: «مرا از زندان بیرون آورد و شما را از بیابان آورد، پس از آنکه شیطان میان من و برادرانم وسوسه انداخت»؛ آنان را دشمن نخواند، بلکه گفت شیطان میان ما اختلاف انداخت. این نهایتِ لطافت در برخورد است؛ و پیامبران در اوج چنین اخلاقی هستند.
